31.03.2017

Ватанпарварнинг сохта ватанпарвардан беш фарқи

1. Ватанпарвар ўз ватанининг камчиликларини кўради ва бу ҳолни ўнглаш учун муаммони кўтаради ҳамда ечиш йўлини қидиради
Сохта ватанпарвар камчиликларга кўзини юмади, ватани ҳақида бошқалар ёмон ўйга боришларини истамайди. Кўз юмишнинг иложи қолмаганида камчилик ва нохушликлар миллий хусусият эканлигини исботлашга уринади.
2. Ватанпарвар ўз мамлакати аҳволини бошқа мамлакатларга нисбатан тийраклик билан таққослайди, бошқаларнинг яхши тарафларини ўзлаштириш йўлини қидиради.
Сохта ватанпарвар бошқа мамлакатларнинг яхши-ёмон тарафини кўргани кўзи йўқ. Ўз ватанининг камчилигини-да фазилат санайди. Агар уни рад этишса, миллийлик, ўзига хос тараққиёт йўли каби тушунчаларни қалқон қилади.
3. Ватанпарвар ўзгача маданият, мамлакат, қадриятлар билан мулоқот йўлини қидиради, чунки тараққиёт ютуқларини алмашиш йўли орқали ривожланиш мумкинлигини, иҳоталаниш боши берк кўчага элтишини англайди.
Сохта ватанпарвар ўзига ёт барча маданият ва субмаданиятни рад этади. У бошқа маданиятлар билан алоқа ўрнатиш ўз маданиятининг илдизига болта уради, деб ҳисоблайди. Агар далиллари етишмай қолса, миллийлик, ўзига хос тараққиёт йўли каби тушунчаларни қалқон қилади.
4. Ватанпарвар ўз юртини барқарор ва динамик ривожлантиришга интилади. Чунки турлича ижтимоий гуруҳларнинг манфаати турличалигини англайди. У ижтимоий муаммолар ечимини излайди. Бу муаммоларни мамлакатнинг барқарорлиги ва ривожланишига халақит бермасдан тинч йўл билан ҳал этиш йўлини қидиради.
Сохта ватанпарвар ташвиқотга берилувчан бўлиб, у расмий ҳукумат манфаатига мос ғояларни қўллайди ва шундан келиб чиқиб тафаккур юритади. Ижтимоий гуруҳлар орасидаги ҳар қандай келишмовчиликни умумий йўл орқали ҳал этишга уринишни ватан хоинининг фитнаси дея қабул қилади. Расмий ҳокимият тарғиб этувчи ғоядан четлашишни халққа қарши жиноят ҳисоблайди. Шу фикрлари билан у  ватанини тоталитаризм ва инқилоб сари яқинлаштиради. Агар далиллари етишмаса, миллийлик, ташқи душманлар фитнасига чалғимасдан ўзига хос тараққиёт йўлидан бориш каби тушунчаларни қалқон қилади.
5. Ватанпарвар ижтимоий гуруҳларнинг турфафикрлиги ва кўпқирралигига интилади. Чунки фикр эркинлиги ва жамоавийликни рағбатлантириш йўли билан юрт тараққиёти суръатини ошириш, миллат ижодкорлик салоҳиятини юксалтириш, тез ривожланаётган мамлакатлар билан рақобатлашиш мумкинлигини англайди.
Сохта ватанпарвар эса барчани бир тоифага жамлашга ўч ва муқобил фикр эгасини қатъий жазолаш тарафдори. Ҳар қандай фарқланишни миллий бирликка таҳдид ва мамлакат келажагига хавф ҳисоблайди. У тез ривожланаётган қўшниларни кўрмасликка интилади. Агар кўргудай бўлса, миллийлик, атрофдаги душманлар фитнасига чалғимасдан ўзига хос тараққиёт йўлидан бориш каби тушунчаларни пеш қилади.

pikabu.ru сайти асосида тайёрланди

31.08.2016

Хонтахта сиёсатшунослари

Интернет, цивилизация, механизация, вулканизациянинг ривожланиши билан янгидан янги касб-ҳунарлар ва ижтимоий тоифалару гуруҳлар шаклланди. Диван сиёсатчилари ёки хонтахта сиёсатшунослари шулардан бири.
Уларнинг тури кўп. Ижтимоий тармоқларда кундан кунга урчиб бормоқда. Бири Америка томонини, иккинчиси Россия томонини олиб бир-бирининг гўрига тинимсиз ғишт қалаб туришади.
Агар сиз ҳамиша бир томоннинг ёнини олиб, иккинчи томоннинг гўрига донаси 310 сўмли пишиқ ғишт қаламаган бўлсангиз, демак улар тоифасига кирмайсиз ва хотиржам ўтириб давомини ўқисангиз бўлади.
Хонтахта социологлари. Ўзларига қарашли доно фикр барча соғлом фикрлиларга хос деб ҳисоблашади. Сўз орқали ҳужумни бундай бошлашади: “Бу ҳақда барча якдил”, “Бунга ҳеч ким шубҳа қилмайди”. Фикрларига қўшилмаган барча сотқин, хоин, тентак ёки масондир.
Хонтахта экспертлари. Худди социологлар каби тактика қўллашади. Кўпинча, аллақандай ажнабий (Сэмюэлсон, Клифф Кёртс в.б. номини ҳеч ким эшитмаган) сиёсатшуносдан иқтибос келтиришга ўч.
Хонтахта аналитиклари. Таҳлилда, албатта, изчиллик, қонуният келтиришади. “- А воқеа рўй бердими? Ахир, ундан олдин Б ҳодиса бўлгандику. Б га қараб А юзага келишини олдиндан билиш қийин эмас. Мен аллақачон шундай бўлишини билгандим” ва ҳоказо..
Хонтахта футурологлари. Хонтахта аналитикларидан стажи ортиқ тоифа. Кечаётган воқеаларга қараб келажакни башорат қилишади. Масалан, фалон воқеа рўй берди. “-Энди Франция Ливияга киради. Қараб тур. Мени айтди дейсан”
Хонтахта конспирологлари. Бошини қаттиқ уриб олган ноёб шахслар. Барча сиёсий жараёнлар тенденциясидан ўзаро боғлиқлик ясашади. “-Бу Исроил ва Америка махфий плани. Барчаси улар манфаати учун ташкил этилган”. “-Йўғее”. “-Шундай”.”-Таиланд зоопаркида фил ўлибди”. “- Тсс. Бу Билдерберг клубининг иши”.
Хонтахта геополитиклари. Хонтахта конспирологларининг ривожланмай қолган тоифаси. “-Нега бу давлатга уруш очди?” “-Чунки қазилма бойлиги кўп, шуниям билмайсанми?”
Хонтахта тактиклари. Жаҳоннинг қизғин нуқталаридаги урушни муҳокама қилишади. “- Нега А режа бўйича урушмаяпти? Ҳа, чунки, қўмондонлари лапашанг. Йўқ, сотилган. Фалон давлатга сотилган. Аҳа! Ахир, Б режа бўйича урушиш керак!”
Хонтахта қуролшунослари. Урушаётган томонларнинг қурол-яроғини муҳокама қилишади “- Ҳмм. Бунисида Град, унисида Браунинг M2. Қаердан олиши мумкин? Тўхта, бу қурол фақат фалон давлат армиясида бор, демак....”
Хонтахта инженерлари. Хонтахта қуролшуносларига турдош тоифа. Гарчи Калашниковнинг ичини очиб кўрмаган, гуглга қарамай БТРдан БМПни фарқлай олмаса-да, ҳарбий аппаратлар ва иншоотларни худди ўзлари қургандек тавсифлашади. ИШИД ва Ғарб коалицияси, Россия аралашувига доир хонтахта жангларида алоҳида хизматларини таъкидлаш жоиз. Шимолий Кореянинг техникасини Ким Чен Индан кўра пухта билишади.
Хонтахта юристлари. Турли халқаро қонунлар ва конвенциялар ҳақида фикр юритишади. Масалан: Кечаги террор акти ҳақида Женева конвенциясида бундоқ ёзилган.
Хонтахта диншунослари. Муқаддас асарлар ва ривоятларнинг исталган еридан ўзлаштирилган иқтибос асосида ҳукм чиқара олишади. “Эшак ҳанградими? Демак таҳоратинг бузилди”.
Хонтахта тарихчилари. Таранг вазиятни тегишли тарихий ҳодиса билан қиёслашади. Масалан: Россия-Украина гибрид уруши Индонезия-Малайзия конфронтацияси билан..
Хонтахта шоҳидлари. Ҳар бир сиёсий ҳодисада ўзининг иштироки борлигини таъкидлайди. “Қарангки, айни шу куни Украинада эдим..”
Хонтахта ҳайбаракаллачилари. Оёқ остида ўралашиб кучли тарафни астойдил маъқуллайдиган хашаки тоифа. Вазият ўзгарганда эволюцияга учрайди. Аммо уларсиз ҳаёт давом этмайди, шундай эмасми?

Интернет материаллари асосида тайёрланди

14.04.2016

Америкалик ота қизчасини ухлатяпти (ҳажвия)

Қизча: Дада, мен тушунмаяпман, нега биз Ироққа ҳужум қилдик?
Ота: Чунки уларда ОҚҚ - оммавий қирғин қуроллари бор эди.
Қизча: Лекин инспекторлар ҳеч қандай ОҚҚ топиша олмадику?
Ота: Чунки ироқликлар яхшилаб беркитиб қўйишган эди-да.
Қизча: Шунинг учун уларга ҳужум қилдикми?
Ота: Ҳа. Текширгандан мамлакатга кирган маъқулроқ.
Қизча: Ироққа киргандан кейин ҳам барибир ОҚҚ топа олмадикку
Ота: Бунинг сабаби улар қуролларини махфий жойга беркитиб қўйганлигида. Хавотирланма, биз барибир уларни топамиз.
Қизча: Ироқ бу қуролларни нима қилади?
Ота: Шуниям билмайсанми, қизим. Уруш қилади.
Қизча: Мен тушунолмаяпман – уларда қирғин қуроли бўлса нега биз билан урушганда қўллашмади?
Ота: Ҳмм... бунақа қуроллари борлигини атрофдагилар пайқаб қолмаслиги учун, ҳа шундай.
Қизча: Шунинг учун қуролни ишлатмасдан ўлиб кетишни афзал кўришдими?
Ота: Шундай бўлиб чиқяпти.
Қизча: Ахир, бу тентаклик-ку! Зўр қуроли бўлатуриб ишлатмасдан ўзини ўлимга отиш!?
Ота: Уларнинг маданияти шундай, қизим, барибир тушунмайсан.
Қизча: Сиздай кўп нарсани билмайман, лекин давлатимиз доим ироқликларда ОҚҚ борлигини айтади, аммо бунга ишонмайман.
Ота: Биласанми, уларда ОҚҚ бор-йўқлиги аҳамиятсиз. Ироққа кириш учун бошқа жўяли сабабимиз бор эди.
Қизча: Қандай сабаб?
Ота: Уларда қурол бўлмаган тақдирда ҳам Саддам Ҳусайн шафқатсиз диктатор эди. Шунинг ўзи Ироққа киришимизга арзийди.
Қизча: Нимага шафқатсиз диктатор бошқараётган мамлакатга бостириб кирилади?
Ота: Чунки у ўз халқига жабр-зулм етказади-да.
Қизча: Хитойдагига ўхшабми?
Ота: Йўқ, Хитой билан таққослама. Хитой бизнинг яхши иқтисодий ҳамкоримиз.
Қизча: Аммо уёқда миллионлаб одам арзимаган чойчақага меҳнат қиляпти-ку.
Ота: Аммо АҚШ корпорациялари бундан мўмай даромад оляпти.
Қизча: Демак, давлат америка корпорациялари фойда олиши учун ўз халқини эксплуатация қилса, эзса ҳам бу яхши давлат бўлаверадими?
Ота: Худди шундай, қизим.
Қизча: Ироқ халқига нимага зулм қилган?
Ота: Асосан, сиёсий сабабга кўра, масалан, ҳукуматни танқид қилганлиги учун қамоққа ташланган.
Қизча: Хитойда ҳам шундай қилишмаяптими?
Ота: Сенга айтдим-ку, Хитой бу бошқа масала, деб.
Қизча: Хитой билан Ироқ масаласида қанақа фарқ бор?
Ота: Масалан, Ироқни Баас партияси бошқарган, Хитойни эса коммунистлар.
Қизча: Доим коммунистлар ёмон дердингиз-ку.
Ота: Йўқ, Куба коммунистлари ёмон.
Қизча: Нимага улар ёмон?
Ота: Чунки улар ҳукуматни танқид қилган одамларни қамоққа ташлайди.
Қизча: Худди Ироқдагига ўхшабми?
Ота: Худди шундай.
Қизча: Худди Хитойдагига ўхшабми?
Ота: Сенга айтдим-ку, Хитой бизнинг шерик, Куба эса йўқ.
Қизча: Нимага Куба бизнинг ҳамкоримиз эмас?
Ота: 1960-йилларнинг бошида кубаликлар коммунистик йўлдан воз кечиб, биз каби капиталистик йўлни танламагунича улар билан савдо-сотиқ қилишни тақиқлаб ҳукуматимиз қонун чиқарган.
Қизча: Унда бу қонунни бекор қилиб Куба билан савдони бошласак, улар тезроқ капиталист бўлмайдими?
Ота: Гап шундаки, қизим, Кубада сўз эркинлиги йўқ, инсон ҳуқуқларига амал қилишмайди.
Қизча: Худди Хитойдагига ўхшаб-а?
Ота: Неча марта айтдим – Хитой тўғрисида оғзингга келганини айтма.  Қолаверса, Фидель Кастро худди Саддам Ҳусайн каби ҳарбий тўнтариш орқасидан давлат тепасига келган.
Қизча: Ҳарбий тўнтариш нима?
Ота: Бу шундай нарсаки, исёнчилар ёки генераллар биздаги каби эркин сайлов йўли билан эмас, куч билан ҳокимиятни олиб қўяди.
Қизча: Покистон ҳукумати ҳам ҳарбий тўнтариш орқали келмаганми?
Ота: Ҳмм... шунақа. Аммо Покистон бизга дўст.
Қизча: Покистонда ҳокимият ноқонуний бўлса, нега биз улар билан дўстлашамиз.
Ота: Мен Парвез Мушарраф Покистоннинг ноқонуний президенти демадим.
Қизча: Сиз, қонуний ҳукуматни куч билан эгаллаган ҳокимият - ноқонуний ҳокимият, деб айтдингиз.
Ота: Бу гап Саддам Ҳусайн ва Фидель Кастроларга тегишли. Парвез Мушарраф бизнинг дўстимиз, унинг ёрдами билан Афғонистонга кирдик.
Қизча: Биз Афғонистонга ўзи нега ҳужум қилдик?
Ота: 11 сентябр воқеасини уюштирганлари учун.
Қизча: 11 сентябрда улар нима қилган эди?
Ота: 19та одам, уларнинг 15 таси саудиялик, тўртта самоётни олиб қочган ва бизга қарашли биноларга урган. 3000 дан ортиқ америкалик ҳалок бўлган.
Қизча: Афғонистоннинг бу ерда нима дахли бор?
Ота: Толибон диктатураси даврида улар Афғонистонда тайёргарлик кўришган.
Қизча: Толиблар одамларнинг бошини, қўлини чопадиган қорасоқолли одамларми?
Ота: Ҳа, худди шундай. Одамларнинг қўли ва бошини кесишдан ташқари аёлларга ҳам зулм қилишади.
Қизча: 2001 йилда уларга Буш 43 млн ҳадя қилганмиди?
Ота: Ҳа, бу наркотикага қарши курашишганликлари учун мукофот эди. Толиблар афғонларга кўкнор ўстиришни тақиқлаб бизга зап ёрдам беришди.
Қизча: Қандай қилиб улар бунинг уддасидан чиқишди?
Ота: Жуда оддий. Ким ерида кўкнор ўстирса қўлини кесишди, бошини олишди.
Қизча: Демак, кўкнор етиштирганлик учун одамларнинг бошини ва қўлини кесса – яхши, бошқа ҳолатда – ёмон, шундайми?
Ота: Ҳа, шундай.
Қизча: Саудия Арабистонида одамларнинг бошини ва қўлини кесмайдими?
Ота: Кесади, аммо бу бошқа мавзу. Афғонистонда патриатхат тартиб ҳукм сурган, аёлларни камситишар ва ҳамиша чодрада юришга мажбурлашарди. Қонунни бузганлар тошбўронга тутиларди.
Қизча: Аммо Саудия Арабистонида ҳам аёлларни чодрада юришга мажбурлайдику.
Ота: Йўқ, у ерда аёллар анъанавий исломий урфда кийинишади.
Қизча: Буларнинг фарқи нима?
Ота: Саудиялик аёллар киядиган анъанавий исломий либос бу камтарона, аммо ярашиқли бўлиб, кўз ва бармоқлардан ташқари танани ёпиб туради.
Қизча: Чодра ҳам танани ёпиб туради. Ҳар хил номланишига қарамасдан фарқи йўққа ўхшайди.
Ота: Йўқ, чодрага ўраш бу эркакларнинг аёлларга тазйиқ ўтказишидир. Афғонлар билан дўстимиз Саудия Арабистони бир-бирига ҳечам ўхшамайди.
Қизча: Лекин, 11 сентябрь ҳужумини уюштирган 19 террорчининг 15 таси Саудиялик деб айтингиз-ку.
Ота: Шундай, аммо улар Афғонистонда машқ қилган.
Қизча: Уларни ким тайёрлаган.
Ота: Усама бен Ладен.
Қизча: У афғонми?
Ота: Йўқ, у асли Саудиялик. Аммо у жуда ёмон одам.
Қизча: У олдин бизнинг дўстимиз эмасмиди?
Ота: Афғонистондан советларни қувиб чиқараётган мужоҳидларга кўмаклашаётган давримизда дўст эдик.
Қизча: Советлар, Рейган айтганидай, ёвузлик салтанатими?
Ота: Худди ўзи. Аммо Совет Иттифоқи 90-йилларда тарқалиб кетган. Энди уларда ҳам сайловлар бор, капитализм бор, худди бизга ўхшаб. Уларни энди биз руслар деймиз.
Қизча: Руслар-чи? Улар бизнинг дўстимизми?
Ота: Йўқ. Улар совет тарқалгандан кейин бироз вақт дўстимиз бўлган. Ироққа киришимизни танқид қилгандан кейин аччиқланганмиз. Биз французлар ва немислардан ҳам аччиқланганмиз, чунки улар урушмай қараб туришган.
Қизча: Унда немислар ва французлар ҳам ёмонми?
Ота: Унчалик ёмон эмас. Аммо француз картошкасини қайта номлашга арзийди.
Қизча: Бирор мамлакат бизни олқишлаб турмаса, ҳамиша маҳсулотларнинг номини ўзгартирамизми?
Ота: Йўқ биз фақат дўстларимизга шу йўл билан норозилигимизни билдирамиз. Душманларга бўлса ҳужум қиламиз.
Қизча: Аммо Ироқ 80-йилларда дўстимиз бўлган-ку.
Ота: Ҳа, аммо, у сувлар оқиб кетди.
Қизча: Ўшанда Ироқни Саддам Ҳусайн бошқарганми?
Ота: Ҳа, лекин у Эрон билан урушган, шунинг учун вақтинча дўстлашганмиз.
Қизча: Нимага Эрон билан урушса дўстлашганмиз?
Ота: Чунки Эрон бизга душман эди.
Қизча: Ироқ курдларни газ билан заҳарлаганми, худди биз ҳиндуларни қирганимиздек?
Ота: Йиғиштир, бунақа гапни! Биринчидан, ҳиндуларни йўқотишга мажбур эдик, чунки улар янги ҳудудларни ўзлаштиришимизга халақит берган. Иккинчидан, Эрон билан урушаётган Ироққа дўстлигимизни англатиш учун кўзимизни юмиб турганмиз.
Қизча: Демак, кимдир душманимиз билан урушаётган бўлса, у дарров дўстимизга айланади, шундайми?
Ота: Шундай деса бўлади.
Қизча: Кимдир дўстимиз билан урушаётган бўлса, бизга душман, шунақами?
Ота: Одатда шундай. Аммо иккала томонга қурол сотиб мўмай даромад олса бўлади.
Қизча: Ахир, урушда одамлар ўлади-ку.
Ота: Аммо бу иқтисод учун фойдали, демак, Америка учун фойдали. Яратганнинг ўзи биз томонда. Худосиз антиамерикачи коммунист ким бўпти бизнинг олдимизда. Нега Ироққа ҳужум қилганимизни тушунгандирсан?
Қизча: Тушундим, шекилли. Чунки бу Худонинг иродаси, шундайми?
Ота: Ҳа.
Қизча: Ироққа ҳужум қилишимиз Худонинг иродаси эканлигини қаёқдан билганмиз?
Ота: Кўрмаяпсанми, доллар купюрасида “Умидимиз Худодан” деб ёзилган, Худо бизга мададкор. У Буш билан гаплашган, нима қилиш кераклигини айтган.
Қизча: Жорж Буш Худонинг овозини эшитганми?
Ота: Шундай деб айтган.
Қизча: Лекин унинг иқтидор кўрсаткичи паст-ку.
Ота: Паст бўлса ҳам эшитиш қобилияти бор.
Қизча: Демак, у Худонинг амрига бўйсуниб Ироққа уруш бошлаганми?
Ота: Ниҳоят ҳаммасини тушундинг. Энди кўзингни юмиб, ухлайқол.


Манба: orator.ru сайти Ш.Исломов таржимаси
(матндан фойдаланганда манбага фаол ҳавола беришни унутманг)

29.08.2015

Фойдали сайт

“Сиз давлат ташкилотларига қарашли сайтларни...”
..бўлди-бўлди. Уёғини биламан. Асрлар мобайнида янгиланмайдиган, кундалик ташрифлар 1 ва 0, энг муҳими -  зерикарли ва ҳоказо. Яқингача мен ҳам уларни бефойда деб атардим.
Ишда шеф чақиртириб қолди.
- Иш вақтида интернетда жавлон уриб ётибсанми? Санга иш бор – мана бу ўричча вароғларни тез ўзбекчага таржима қибер.
Бунақа пайтда имкон қадар янги баҳона топиш шарт, қачонки миянг тез ишласа. Тезкор хотиранг панд берди – тутилганинг.
- Бу эски баҳона. Жа тилни яхши биласан. Кечаги куни анови диктор қизга Х билан Ҳ нинг фарқини тушунтирганингни кузатдим.
Ҳа, бу кишининг ҳам профиллари бор.
Шаффоф салафанли файл-папкадаги бир даста варақларни кўтариб чиқдим. Сиз шундай матнни ҳеч учратганмисиз: метилхлорофенолбутан ва фторли бромгексин реакциясида озон қатламини ямаб Монреаль протоколи консенсус мувофиқлаштирувчилари ГХФУ реализацияси ва Вена, Киото конвенцияси, галоген дивергенция азот оксиди чиқариб стационар ва мобил манбалар транспортировкаси орқали...  бу йўл-йўлакай хомаки ўзбекчалаштирганим.
Гугл транслейтрга киритдим – ярим ўрис, ярим ўзбекча рэп усулида алмойи-алжойи  матнни тақдим қилди. Ҳаҳ, алжираган программангга...
Ўтирдим, семиз луғатни олиб, таржима қилишга тушдим, токи бир ташкилотнинг узун номини аввал таржима қилинган ёки йўқлигини аниқлаш учун гуглга сўровнома юборгунимча.
Ҳаволалар кетидан эргашиб аллақандай вилоятдаги қандайдир туманнинг нимадир деган ташкилотига қарашли қайсидир сайтга кирдим.
Вей, барака топкур, мен устида тиришиб ётган матнни қойилмақом қилиб таржима қилиб жойлаб қўйибсан, шуни бир оғиз.. Сумалакка кўнгил кетиб турганда қўшнингиз бир тоғорача олиб чиқса, нима қиласиз? Мен ҳам худди шундай қилдим. Ctrl+C ва Ctrl+V тугмаларига алоҳида ташаккур!
Бекаму кўст “таржимам”ни сиполик билан тақдим қилаётиб, столда бошқа мавзудаги ажнибийча файл-папкаларга кўзим тушди ва айни шу сарлавҳали матнлар ҳалиги ўзбекча сайтда борлигини эслаб қўйдим.
- Булар ҳам таржима қилиш учунми?
- Яна ким санга ўхшаб таржима қила олади?
Бунақа пайтда ишчанликда ҳозиру нозир бўлиб кетаман, асти қўяверасиз.
Кечаси билан астойдил тер тўкдим. Аниқроғи, Ctrl+C ва Ctrl+V тер тўкди, ўзлари ҳам клавиатурадан тўкилиб тушишига оз қолди.
Мана ҳозир шефнинг назаридаман, ҳурмат-эътиборим жойида. Тил билганим учунми, икки марта чет эл сафарларига юборишди. Ҳозир ҳам чет элда туриб ёзмоқдаман.
Шунинг учун бефойда сайт бўлмаслигини эслатиб қўймоқчиман. Таржима қилмоқчи бўлган матнингизни астойдил изланг, балки кимдир аввалроқ интернетга жойлаб қўйгандир. Америка психологлари услубида маслаҳатим: велосипедни бошқатдан ясаманг, борини олиб миниб кетаверинг.
Айтганча, бир гап эсдан чиқибди. Юқоридаги матнни таржима қилдиришдан мақсад – ташкилотимиз ўз сайтини очиши ва уни айни маълумот билан тўлдириш экан. ;)

2015 й, 21 июль

17.08.2015

Муҳим топшириқ

Азиз Несин

Ўша куни эрталаб сиёсий полициянинг мансабдорига хўжайин қуйидагича буйруқ берди.
- Чжан, сенга ўта муҳим ишни топширамиз. Сен учун бутун хизматинг давомидаги энг шарафли вазифадир. Албатта, сен буни эплайсан.
Чжан тўзиган ботинкаси, пайпоқларига қараганча тортиниброқ сўради:
- Мукофот пули бериладими, жаноб бошлиқ?
- Албатта, агар муваффақиятли бажарсанг уч минг юан оласан. Энди менинг гапларимга қулоқ сол.
Бошлиқ унга нималарнидир уқтирди, аммо Чжан ҳеч нимани тушунмади. Унинг хаёлида уч минг юан айланар эди. Худди катта пулга ўхшайди, бироқ бозорда бирпасда совурасан.
- Сен Америка махфий хизматлари курсида таълим олганмисан? – сўради шеф.
- Нима? – дея садо чиқарди Чжан, ҳануз уч минг юандан боши айланган кўйи.
- Америка мутахассислари билан...
- А, ҳа, ҳа...Мен энг юқори баҳо олардим
- Унда сенга ишонсам бўлади. Чжан, мени диққат билан эшит. Қиёфангни яхшилаб ўзгартиришинг керак. Эгнингга жулдур кийим кийиб, эртадан кечгача Чань Ань-цзе проспектидаги пуштиранг бино рўпарасида садақа сўраб ўтиришинг керак бўлади.
- Тушунаман, хўжайин. Тиланчилардек кийиниш менга қийин эмас.
- Ўша катта бинога кимлар кириб-чиқаётганини кузат. Ҳар куни кечқурун менга бу ҳақда билдириб турасан.
- Эшитаман, хўжайин.
Чжан афти ва кийимини шундай маҳорат билан ўзгартирдики, унинг яқин танишлари ҳам кўришганда, тиланчи бўлиб туғилган, деб ўйлашар эди. Бутун Хитойни кезиб бундан зўр тиланчини тополмасдингиз.
Чжан тиланчиликни бошлаган куни эрталаб олдига шеф келди ва чақа ташлаётиб сўз қотди:
 - Табриклайман сени, Чжан. Сенлигингни билмаганимда ҳақиқий тиланчи деб ўйлар эдим.
Иш фаолиятининг биринчи кунида Чжан йўловчилар ташлаб ўтаётган тангаларни йиғиб чўнтагига солишга зўрға улгурди. Полициядан топширилган вазифага деярли вақти бўлмади. Маълум бўлдики, бу қашшоқ мамлакатда камбағалнинг кўзёшини артиб қўювчилар жуда кўп экан! У чорраҳага чордана қуриб, олдига рўмолчани ёзиши биланоқ пул ташлаб кетишарди.
Чжан ажабланиб қолди. Бу ерда  кетини кўтармай уч кунда топгани полицияда кечаю кундуз шаҳарда ҳалак югуриб топганидан ортиқроқ эди.
Иккинчи ҳафтада эрталаб тўсатдан қулоғи остида овоз гувиллади:
- Чжан, ҳозиргача битта ҳам доклад топширмадинг!
Тиланчи қўрқа-писа бошини кўтарди:
- Худо ҳаққи... Эртага кечқурун бораман...Марҳаматингизни аяманг, хўжам.. Хўжайин, доклад қиламан...Камбағал, сўққабош, бечорага хайр қилинг...
Атрофдагилар ҳеч нарсадан шубҳаланмай тиланчига эҳсон ташлаб ўтишар эди. Хўжайин:
- Докладни кутаман! – деди.
Чжан бир ойча тиланчилик қилди. Иш бошлаётиб бунча катта пул тўплаши мумкинлиги хаёлига ҳам келмаганди. Меҳнатнинг озлигини айтмайсизми? Асосийси – эркин, ўзига хон ўзига бек. Истаса – ишлайди, истамаса – йўқ. У бирдан қарор қилди ва эрталаб хўжайиннинг олдида ҳозир бўлди.
- Кечикканингга қараганда натижалар яхшига ўхшайди, шундайми?
-    Ҳа, - деди Чжан. – Марҳамат, менинг рапортим!
Чжан узатган қоғозни ўқиб чиқиб хўжайиннинг сарғиш юзи гуручдай бўзрайиб кетди. Чжан ишдан бўшаш ҳақида ёзган эди.
- Ақлдан оздингми, Чжан? Пенсияга йўл бўлсин? Шунча йил хизмат қилган даргоҳингга туфлаб кетасанми?
- Туфлаб кетаман, - деди Чжан.
- Сендай тажрибали бўлган...
- Бўлса бўлар...
Хўжайин унинг елкасига қўлини ташлади. Сиёсий полицияда узоқ йиллик тажрибаси бўлмиш тешиб юборувчи нигоҳини Чжаннинг кўзига тикди, гўёки унинг энг махфий сирларини билиб олмоқчи эди. 
- Чжан, мени лақиллатолмайсан, бу ерда нимадир бор..
Чжан ташвиш билан хўжайинига қаради. Сўнг ҳар куни тушган пуллар ёзиб борилган дафтарчасини хўжайинга кўрсатди:
- Мен ҳамма пулларни сиз туфайли тўпладим, шунинг учун ҳеч кимга айтолмаган гапимни сизга дангал айтавераман. Илтимос, бу ҳақда хизматдошларимиздан ҳеч бирига айтманг.
Хўжайин Чжанга ҳавас билан боққанча деди:
- Кечирасан, Чжан! Эсингда тут ва ҳеч кимга оғзингдан гуллаб қўйма! Гап орамизда қолсин. Мен ҳам гавжум кўчалардан бирида ўзимбоп жой топиб сен каби рўмолча ёзиб ўтирмоқчиман.

Шукуржон Исломов таржимаси

16.06.2015

Мен қандай қилиб романимни чоп эттирдим

Азиз Несин

Мен роман ёздим. Бу ишга икки ой вақт сарфладим. Туну кун ўтириб ёздим.
Роман яхши чиқди, деб бемалол айта оламан. Қўлёзмамни бир газетанинг таҳририятига олиб бордим.
-          Оригинал романларни босмаймиз.
-          Ҳеч бўлмаса бир кўринг!
-          Ҳожати йўқ, оригинал асарларни халқ суймайди.
Шундан сўнг қўлёзмамни ноширга олиб бордим. “Мен сизга..” дейишга улгурмасимданоқ, “Биз фақат таржима романларни босамиз”, деган жавобни олдим.
Бошқасига бордим. У ҳам олмади.
-          Мабодо сизда бирор-бир таржима асар бўлса, олиб келинг. Оригинал нарсани харид қилишмайди.
Қаёққа бормай, бир хил жавоб олавердим. Мана қарабсизки, икки ой дам олмай ўтириб ёзган, қанчадан қанча умидлар боғлаган романим никоҳсиз муҳаббат меваси бўлиб, масжиднинг остонасига ташлаб кетилган чақалоқдай қўлимда қолаверди. Шунда калламга бир фикр келди. Француз, немис, инглиз, итальян ва бошқа чет эл ёзувчиларининг ҳикояларини олиб, Жонсонни Аҳмад, Мартани Фотима деб ўзгартириб, сўнг ўзларининг имзолари билан журналларга берган ҳамкасбларим озми? Шу ишнинг тескарисини қилсам биров халақит берадими?
Ўтириб барча туркча исмларни америкачасига ўзгартириб чиқдим. Нью-Йоркнинг харитасини диққат билан ўргандим ва барча географик номлар ҳам америкача бўлди. Навбат энди муаллифга келди. Шундай қилиб мен Марк О Брайн деган ном остида Америка ёзувчиси бўлиб дунёга келдим.
Барча ишни битиргач яна газета таҳририятига йўл олдим. Ҳалиги бетоқат муҳаррир таажжуб билан:
-          Ахир, биз фақат таржима романларни босамиз! – деди.
-          Мен ҳам сизга Марк О Брайннинг романи таржимасини олиб келдим.
-          Буни қаранг! Жуда соз! Бу Марк О Брайн ким?
-          Сиз у ҳақида эшитмаганмисиз? Шундай машҳур ёзувчини-я! Унинг асарлари жаҳоннинг барча тилларига таржима қилинган.
Бунақа гапдан сўнг романни ўқиб чиқишнинг сира ҳожати қолмади ва авансни ҳам тезгина беришди. Мендан фақатгина муаллифнинг ўзи ҳақида бир оз ёзиб беришимни сўрашди.
Мен қўлимга қалам олдим.
“Марк О Брайннинг охирги шедеври – “Хотин учун кураш”. Америкада шов-шув кўтарган китоб. Қирқ миллион нусхада тарқатилган. Мазкур тенгсиз асар жаҳоннинг барча тилларига таржима қилинган ва ниҳоят “Туя калласи” номи билан бизнинг тилимизга ҳам ўгирилди.
Лекин Марк О Брайннинг ўзи ким?...”
Кўз очиб юмгунча жаноб Марк О Брайннинг таржимаи ҳолини ҳам ижод қилиб ташладим. “ У оиласида энг кенжа фарзанд бўлиб, ундан ташқари яна ўн саккизта фарзанд бор эди. Филадельфияда фермер бўлган отаси ўғлининг пастор бўлишини истарди, лекин қувлиги билан бошқалардан ажралиб турувчи кичик Марк теология профессорининг думбасига игна санчганлиги сабабли ўн тўрт ёшидаёқ мактабдан қувилади (Қисқаси, кўпгина таниқли Америка ёзувчиларининг типик ҳаёти) Балиқ тутиш, контрабанда билан шуғулланган, бир муддат олтин қидирувчилик қилган (Ҳаммаси сизга маълум нарсалар) Ниҳоят қирқ ёшида “Келинг ўпишайлик” номли биринчи ҳикоясини журналга жўнатган. Унинг тили ва услуби шунчалик хароб эди-ки, унда...”
Қарабсизки, узундан узоқ таржимаи ҳол пайдо бўлди. Ана энди бизнинг романларни кўринг!
Китоб ноширлари изимдан юришарди:
-          Қулоқ солинг, бизгаям худди шу Марк О Брайндан таржима қилиб беринг!
Мен Марк О Брайннинг роппа роса ўн саккизта романини ўгирдим. Ҳаёт эканман – таржима қиламан.  Лекин бу билан чегараланиб қолмадим. Сиз Жек Леммер деган машҳур изқувар борлигини биласизми? Унинг асарларини талашиб ўқишяпти. Мен бу муаллифнинг олтита китобини таржима қилдим. Охирги пайтда жуда илгарилаб кетганман. Ҳозир ҳинд, хитой ва бошқа кўплаб тиллардан ҳам таржималар қиляпман.
Қадрли ўқувчилар!.. Сизга маълум бўлсинки, ўзимизнинг газета ва журналларимизда ўқиётганингиз турк ҳикояларининг юзтадан тўқсон тўққизтаси, минг афсуски, бировдан ўзлаштирилган. Сизга таржима сифатида тақдим этилаётгани эса, аслида, ватандошингиз томонидан ёзилгандир. Фақат исм-шарифи ва номи чет тилида холос.
Ҳаммасидан ҳам кўра бир нарса менинг кўнглимни кўтаради. Бир кун келиб одамлар Америка адабиёти тарихини ўрганишаётганда турк романларини ҳам ўқишларига тўғри келади. Ўшанда менинг ҳам дилдаги орзуим ушалиб, Марк О Брайн номи билан Америка адабиётидан жой оламан.

Шукуржон Исломов таржимаси


(P.S.Ушбу ҳикояни русчадан таржима қилганимдан сўнг, аввал ҳам туркчадан ўзбекчага ўгирилиб “Мушт кетди” тўпламига киритилганлигини билганман. Барча ҳурматимиз устоз таржимонларга, менинг бу иккинчи таржимамни ўқиганлар кичик бир уриниш деб қабул қилсинлар)

15.05.2013

Альберт Эйнштейн



Альберт
Ўқиб кўрарсизлар. Яқинда қайсидир бир ижтимоий тармоқда русчасига кўзим тушиб қолди. Ўқисам - зўр нарса. Ўзбекчага ўгирдим. Кейинроқ гуглда кўрсам олдинроқ кимдир ўгириб бўлган экан :)) 

Профессор сўради: Худо яхшими?
Талаба: Ҳа.
Профессор: Шайтон яхшими?
Талаба: Йўқ.
Профессор: Тўғри. Айтчи ўғлим, ер юзида ёвузлик борми?
Талаба: Ҳа
Профессор: Ҳаммаёқда ёвузлик, шундайми? Ҳамма нарсани Худо яратган, шунақами?
Талаба: Ҳа.
Профессор:Унда ёвузликни ким яратган?
Талаба индамади.
Профессор: Дунёда бузуқлик, беюзлик, касаллик, жаҳолат мавжуд, шундай эмасми?
Талаба: Тўғри, жаноб.
Профессор: Уларни ким яратган?
Талаба индамади.
Профессор: Фан дунёни ўрганиш учун инсонга 5та сезги берилган деб, уқтиради. Айт-чи, ўғлим, сен бирор марта Худони кўрганмисан?
Талаба: Йўқ, жаноб.
Профессор: Эшитганмисан?
Талаба: Йўқ, жаноб.
Профессор: Сен Худони сезиб кўрганмисан? Таъмини сезганмисан? Ҳидлаб кўрганмисан?
Талаба: Бундан қўрқаманки, йўқ, жаноб.
Профессор: Шунга қарамасдан сен унга ишонасан, шундайми?
Талаба: Ҳа.
Профессор: Тўпланган хулосаларга таяниб, фан Худонинг йўқлигини исботлайди. Бунга сенинг бирор бир қаршилигинг борми?
Талаба: Йўқ, жаноб. Менда фақат имон бор.
Профессор: Ҳа, яша. Имон бу фаннинг асосий муаммосидир.
Талаба: Профессор, Совуқ, бор нарсами?
Профессор: Бу қандай савол? Албатта бор нарса. Сен сира совқотмаганмисан?
(Қолган талабалар бу саволга кулишди)
Талаба: Аслида, жаноб, Совуқ мавжуд эмас. Физика қонунларига асосланадиган бўлсак, иссиқлик мутлақ бўлмаган ҳолатни совуқ деб ҳисоблай оламиз. Одам ё нарса-буюм энергияга эгалигига ё уни узата олишига қараб ўрганилади. Мутлақ ноль ҳароратда (Фарангейт бўйича -460 град) иссиқлик умуман бўлмайди. Барча моддий нарсалар инерт бўлиб қолади ва бу ҳароратга чидамайди. Совуқ мавжуд эмас. Биз бу сўзни иссиқлик йўқлигини ҳис қилганимизни ифодалаш учун топганмиз.
(Аудиторияга жимлик чўкди)
Талаба: профессор, қоронғулик мавжудми?
Профессор: Албатта, мавжуд. Тун, бу қоронғулик бўлмай нима?
Талаба: Сиз яна нотўғри айтяпсиз, жаноб. Қоронғулик ҳам мавжуд эмасдир. Қоронғулик – бу ёруғликнинг мутлақ йўқлигидир. Биз ёруғликни ўрганишимиз мумкин, лекин қоронғуликни эмас. Биз оқ ёруғликни бўлакларга бўлиш ва ҳар бир рангнинг турлича тўлқин узунлигини ўрганиш учун Ньютон призмасидан фойдаланишимиз мумкин. Сиз қоронғуликни ўлчай олмайсиз. Кичик ёруғлик нури қоронғуликка ёриб киради ва уни ёритади. Қандайдир бир муҳит қанчалик қоронғулигини қандай аниқлайсиз? Қанча миқдордаги ёруғликни ўлчаб чиқишингиз маълумми? Қоронғулик – бу ёруғлик йўқлигида нима бўлаётганини ифодалаш учун инсон қўллайдиган тушунчадир. Энди, профессор, айтингчи, ўлим мавжудми?
Профессор: Албатта. Ҳаёт борки, унинг акси - ўлим бор.
Талаба: Сиз яна нотўғри гапирдингиз. Ўлим – бу ҳаётнинг тескари томони эмас, йўқлигидир. Сизнинг илмий назариянгизда каттакон дарзлик пайдо бўлди.
Профессор: Қандай хулосага боряпсиз, йигитча?
Талаба: Профессор, сиз талабаларга биз ҳаммамиз маймундан келиб чиққанлигимизни ўргатасиз. Бу эволюцияни ўз кўзингиз билан кўрганмисиз?
Профессор кулиб бош чайқади, баҳс қаёққа қараб кетаётганини тушунаётган эди.
Талаба: Ҳеч ким бу жараённи кўрмаган. Демак, сиз олим эмас, анчагина кўп даражада руҳонийсиз.
(Аудиторияда кулги портлади)
Талаба: Энди, айтингларчи, хонадагилардан кимдир профессорнинг миясини кўрганми? Эшитганми, ҳидлаб ё ушлаб кўрганми?
(Талабалар кулгида давом этишди)
Талаба: Ҳеч ким. У ҳолда илмий фактларга таяниб, профессорнинг мияси йўқ деган хулоса ясаса бўлади. Сизга ҳаммамизнинг ҳурматимиз баланд, профессор, ўқиган маърузаларингизга қандай ишонайлик?
(Аудиторияда жимлик чўкди)
Профессор: Ўйлайманки, менга шундай ишонсангиз етарли
Талаба: Тўппа-тўғри! Худо билан инсонни Имон боғлаб туради холос.
Профессор ўтирди. Бу талаба Альберт Эйнштейн эди