20.10.2013

MapInfo да харитани масштаблаштириш

Мапинфо бу картографияда қўлланиладиган етакчи программалардан биридир.        
Геофизикнинг вазифаси қаторига хариталар билан ишлаш ҳам киради, шу сабабли Мапинфо  программасининг айрим имкониятлари билан танишиб қўйиш зарар қилмайди. Биз қуйида оддий растр (JPEG, BMP, TIFF в.ҳ.к) кўринишидаги топопланшет ва хариталарни Мапинфода масштаблаштиришни кўриб чиқамиз.
Мапинфонинг ойнасида бирор картани очамиз (открыт таблицу – бу программа расмни ҳам таблица деб атайди :), файл типига растрни белгилаш керак.



“Расмни шунчаки кўрмоқчимисиз ёки координаталар белгилаб регистрация қилмоқчимисиз”, деб сўрайди. Регистрация қилишни боссак, “Регистрация изображения” ойнаси чиқади.

Ушбу ойнадан аввал “Проекция”га кириб қайси координата системаси бўйича киритаётганимизни белгилаймиз ва шундай сўнггина сетка бўйича нуқталарни белгилаб, унга тегишли координаталарни киритамиз. Ишнинг моҳияти оддий – растрнинг нуқтасига тегишли координаталар мос ҳолда “боғлаб” қўйилади. Камида 4та нуқта киритиш мақсадга мувофиқдир. Киритилган координаталарни “Правка” билан ўзгартириш мумкин. “Ошибка (точки)”  1 дан ошиб кетмаслиги керак. Харитани масштаблаштириб бўлсак, файл ёнида қўшимча . TAB файл пайдо бўлади, биз уни босиб харитани мапинфода тўғридан тўғри очишимиз мумкин.
Энди базадан сейсмостанциягача, сейсмостанциядан пивохонагача бўлган масофани харита орқали ўлчашимиз мумкин. :)

28.08.2013

ЗМС электрон обработкаси

Яқинда раҳбариятимиз ЗМС обработкани бажаришга имконимиз бор-йўқлиги ҳақида қизиқди ва программалар топиб  изланиб кўришни маслаҳат беришди.
Қуйида ЗМС электрон  файлини айрим программалар ёрамида обработка қилиш кўрсатилган. Бу программаларни кўчириб олиш бепулдир. 


Кам чуқурликлар сейсморазведкасида файл SEGY, SEGD дан фарқли тарзда SEG 2 форматда регистрация қилинади.
Прогресс-L сейсмостанциясида отилган точкани программа билан ишлов бериш учун аввал файлни бўлакларга бўлиб оламиз.
Бунинг учун Interpex.IXSeg2Segy программасидан фойдаланамиз. (Бу программани мана бу адресдан кўчириб оласиз)

















File – Import дан керакли SEGY файлни танлаймиз, программа отстрел номерини сўрайди Get Integer. (Масалан, файлда 1) прямой; 2) централний; 3) встречний отилган бўлиши мумкин.) Номери киритилгач, фақат шу сейсмограммани акс эттиради. File – Export SEG2. Файл SEG2 форматига ўтказилди. Энди уни Uphole программасида пикировка қилиш мумкин.

Тегишли SEG2 файлни Uphole программасида очамиз. (Uphole2 программасини мана бу адресдан кўчириб оласиз) Бу программа аслида МСК учун мўлжалланган, лекин ЗМС учун ҳам фойдаланса бўлади.

Сейсмограммани ўнгда тепадаги тугмалар билан катталаштириш ва кичиклаштириш, пикировка учун қулай ҳолатга келтириб олиш мумкин. Pick Breaks ни босамиз ва дастлабки вступление тўлқинларини белгилашни бошлаймиз. Агар тебраниш амплитудаси кўзга ташланмас даражада кичик бўлса, усилениени ошириб кўрса бўлади. Чапдаги ойнада белгиланган канал номерига тегишли вақт миллисекундда кўрсатиб борилади.




Белгиланган вақтлар бўйича Uphole results ойнасини очиб тезлик годографини қўриш ҳам мумкин. Фақат бунинг учун ушбу точкага оид бўлган айрим маълумотларни (каналлар орасидаги масофа, профил номери, пикет рақами, бажарувчи ва буюртмачи ташкилот номи, бўйингиз, оғирлигингиз, туфлингизнинг размери :) ва шунга ўхшаш ашқол-дашқолларни) киритиш лозим бўлади. Шу сабабли ҳозирча бундай қилмасдан Print тугмасини босиб Picktimes.TXT деган текстовой документни очамиз. У мана бундай кўринишда бўлади

File : F:\444_444-04.SG2

Chan      Pick Time
----      ---------
1        
2        
3        
4        
5         5.28
6         5.28
7         10.55
8         16.58
9         42.21
10        50.50
11        55.77
12        61.05
13        68.59
14        74.62
15        82.91
16        90.44
17        97.23
18        103.26
19        115.31
20        122.10
21        128.88
22        134.16
23        137.93
24        141.69
25        146.22
26        146.97
27        156.71
28        151.49

Эслатма: Одатда ЗМСда 24та канал 100метрли ёки 200 метрли расстановкада ишлатилади. 28та канал бўлса бошидаги 4таси вспомогателний каналлардир. Уларни пикировка қилинмайди.
Picktimes.TXT фйли дарҳол очилмаганда ҳам у файл ёнида .PIK расширенияли файл бўлиб автоматик тарзда сақланиб қолади.
Энди бу миллисекундларни экселга оламиз.



Расмда кўрсатилганидек каналлар ва миллисекундлар шу устунларга мос ҳолда жойлаштирилиши керак. Chan деган ёзуви бор B, D, F устунлардаги 5дан 28гача каналлар рўйхати вспомогателнийнинг ҳисобига хато, аслида А устундагидек бўлади ва бундан буён А устундаги 1дан 24 гача каналлар рақамидан фойдаланамиз.

Excel нинг диаграмма ойнасида годограф чизилади.
Шу графикни қоғозга чиқариб,кейин шунга узун темир линейка билан тезликни чизиб қўйилади


20.05.2013

Меза - 1

                                      Меза программасининг вазифаси нима?   
  Фотографлар учун фотошоп, картограф учун мапинфо ё аркгис, инженер учун автокад қандай аҳамиятли бўлса сейсморазведчик учун Меза шундай аҳамиятли программадир. Тўғри, французлар геоленд, руслар пикеза деган алтернатив программалар яратиб қўйишган, лекин буларга қараганда меза ўзининг қулайлиги, осон интерфейси ва унча мунчага шикастланмаслиги билан ажралиб туради. Установка сўрамайди, инжиқ эмас, ҳаммасидан ҳам взломанний версияси ҳамма жойда бор ;).
   Биз бу программада сейсморазведка ишлари проектларини яратишимиз, далада бўлаётган ишларни, масалан топоишларни етарлича назорат қилишимиз, проектни регионнинг хусусиятларига, релъефига, ерости тузилишига мослаб тузишимиз, янаям очиқроқ айтганда дала сейсморазведка ишларини иқтисодий жиҳатдан чўнтакка мослаб тузишимиз, сейсмик тўлқинлар тарқалишини моделлаштиришимиз мумкин.
   Бу ерда ҳамма имкониятлари санаб ўтилмади, алоҳида тўхталамиз.
                                                      Карта тортиш   

  Демак, проект тузиш учун бизга аввало нима керак - шу ҳудуднинг картаси керак. Масштаби билан. Ишни картани масштаблаштиришдан бошлаймиз.
(лирик чекиниш : ерни ўлчашга оид бўлган программа (мапинфо, меза, геоленд в.б.) зоти борки, ҳаммасида харита масштаблаштирилади. Бунда растр расмнинг ҳар бир пиксели координатага эга бўлиб қолади. Ўша программаларнинг кўпчилигида масштаблаштириш принципи бир хил: картадан 3-4та нуқта танлаб олиниб унга аниқ бир координата “боғланади”. Қарабсизки, масштабли карта тайёр)
   Мезанинг GMGIMAGE деган қўшимча программаси бор, у картани масштаблаштириш учун ишлатилади.

   Экранга TIFF форматдаги харита тортилади. Add Warp Control Image тугмасини босамиз (чапдан бешинчи тугма). X ва Y координаталари кесишган бирор нуқтани танлаймиз ва унга босамиз. Coordinate Entry дарчаси чиқади, унга шу нуқтанинг координатасини юқори аниқликда киритамиз. Шу тахлитда уч ёки тўртта нуқта киритилади. Улар бир-бирларидан имкон қадар узоқроқ бўлгани, яъни планшетнинг тўртта бурчаги яқинида бўлгани мақсадга мувофиқдир. Танлаган нуқталаримиз экранда қизил рангда белгиланади.
   Сўнг Display менюсидан Image-Warp Image босилади. Программа планшетни координатага мослайди (зарурияти бўлса планшет сиқилади ё букилади).
   File менюсидан Save Layer File босилади. Шунда .lyr форматли харита яратилади. Бу форматни фақат MESA очади.