30.11.2019

Класс ва кечикиш


“Америка уч юз йилда шу мақомга етган бўлса, Ўзбекистонимизни ўттиз йилда шу даражага етказган Ислом Каримов бобомизнинг руҳлари шод бўлсин. Ислом бобомизнинг ҳақиқий издошлари Шавкат Мирзиёевнинг умрлари узоқ бўлсин”, деган постга класс қўйган онимдаёқ электр лип этиб ўчди. Электр ва телефон антеннаси бирга йўқолади. Демак, класс босилди ёки босилмади.
Беш дақиқа ўтиб ёнимдаги ўғлим ғингшиди:
-  Дада, совқотдим
-  Ҳозир иситамиз-да, тойчоғим!
Дарров печкага тезак, баклажка, тут томири, маккасўта, ёнғоқ пўчоғи, картонқоғоз, кир латта ва улардан тушган супуриндини қалаб устидан кўмир босвордим. Хаёлим интернетда. Кўмирдан қорайган қўлда телефон тутиб бўлмайди. Эшикдан чақиришди.
-  Маҳалла йиғиляпти. Свет-газ, боғча, медпункт, йўл қуриш, обод маҳалла масаласи кўрилади.
-  Мингинчи мартами? Ҳозир чиқаман.
Югуриб анҳордан сув келтириб, ювингач, мажлисга чиқдим. Колхоз зали бузиб ташлагани учун мактабга тиқилдик. Катта хона ташқаридан ҳам совуқлиги учун интернетга киришга қўлим қовушмай қайтдим. Афсус. Ия, укам қайтибди.
-  Рейд кўпайиб кетди. Буёғи байрам, прописка чатоқ. Объектни тугатмай қайтдим.
-  Яхши қилибсан, ука. Ғиштингни шу ердаям кун илиса қуяверасан. Молингни боқ.
Интернет ишламаса, саҳифа ёниқ туради, аммо класс қўйсанг, бир ондаёқ асл ҳолига қайтиб қолаверади. Менда ҳам шундай бўлдимикан? Яна эшикдан чақирди.
-  Қўл қўйинг. Томорқани экмасангиз, жаримадан огоҳлантирамиз.
-  Хўп, хўп-да. Қайси идорадансизлар?
Музлаб улгурмаган ерни чопиб қўйиш мумкин. Жаримадан яхши-ку. Интернет кутиб туради. Ташқаридаги тириллаган булдозерми? Уйим “снос”га тушдимикан? Дарҳол кўча деворимга “Бу уйда одам яшайди” ёзувини илдим.
 Ниҳоят электр помидор каби ёнди. Телефон антеннаси липиллади. Кечиккан класс босилди. “Америка уч юз йилда шу мақомга етган бўлса, биз ўттиз йилда шу даражага етдик. Умрлари узоқ бўлсин”. Худога шукр. Эшикдан чақирманг. Менинг бошқа идорада ишим йўқ. Кеч бўлди. Ухланг. Ҳикоям тамом.
2019 йилнинг 10 ноябри

31.03.2018

Қайнонамнинг совғаси (Дима Қаюмга бағишлов)


Зап қайнонам бор-да. Куёвини ҳамма жойда паддержка қилиб юради. Туғилган кунимда хотин онасиникига борибди, қаранг. “Куёвизга нима совға қиласиз” аяжон деб сўраса, бир пачка долларни кўрсатган экан (бой бойда барибир), хотин “фу, ҳозир қуруғини узатиш модадан қолган, қуруқ долларга пишагам офтобга чиқмайди”, деворибди. “Ҳа, бўмаса, Гавайи оролларигами, Анталиягами путёвка оберай, бола-чақани манга қолдириб куёвим билан дам олиб келинглар” деса, “ўзи кеча Исландиядан келдик, уёққаям куёвиз печка экспорт қилмоқчи, совуқ жойларакан, ҳам саёҳат ҳам тижорат дегандай дам олиб келдик, энди саёҳатга чиқмаймиз” дебди. Ҳа, содда хотин-а, Исландияга нимага борганимни билмайсанда, фуқаролигини олмоқчи бўп борганимни билдирмайманда (тшш, жим туринг, шовқинламанг). Хуллас десангиз, охири қайнонам туғилган кунимга антиқа сюрприз қиладиган бўлди. Нима дейсизми? Ўзимам телвизордан билдим. Икки ой бурун газчиларни каттаси телвизорда чиқиб “халойиқ, бу йил газ бўмайди, умид қилманг”, деганда хурсанд бўлганимдан ўзимни томдан ташлаворай дедим. Аслида унинг гапини давоми “...газ бўмайди, ўтин печкага ўтинглар, Дима Сахий печкаларидан харид қилинг” дейиши керак эди. (Ҳаммаси қайнонамнинг плани бўйича кетяпти). Ғирром операторлар шу жойини кесиб ташлапти. Ҳа, майли, асосийси мақсад айтилди-ку. Қайнонам Адолат Усмоновани танимайдиган одам бор эканми? Бой бойда барибир. Шундай қилиб биз тузган молиявий схема бўйича одамларга печкани саккиз баробар кўп сотиш мўлжалланяпти.
Ҳа, бунинг учун катта харажат қилди қайнонам. Кетса бойдан кетибдида. Олдин радио, телвизор, газета, сайтларда махфий заказ бериб печканинг афзаллигини тарғиб қилдик. Баҳриддин Асрор, Шукур Исломов, Дониёр Рўзметов, Ривожиддин Абдумаликов деган ёзувчилар таппининг фойдаси, ўтиннинг чўғи, газнинг зиёни ҳақида қоп-қоп мақолалар ёзиб тарқатди. (Ҳаммаси қайнонамнинг плани бўйича). Ҳозир битта олим таппининг соф зичлиги, концентрациясини ўрганяпти, бошқаси калориясини ошириш, ҳидини кетказиш бўйича диссертация ёқлаяпти. Ҳаммасини ҳомийси Адолат Усмонова. Бой бойда барибир.
Ҳаҳайт, давринг келди суриб қол Дима. Дима Сахий печкаларига кепқолинг, деб Равшан Эрматовнинг рекламада чиқишини ўхшатиб турсам, хотин “туринг, дадаси, одам деган печканинг устидаям ухлайдими, тагиздан совуқ ўтиб кетса менга қийин”, деб уйғотди. Кўзим кетиб қопти.
2017 йилнинг декабри

06.09.2016

Тайёрмизми?

(насиҳатгўй воизлар услубида)
Мана июл ойи ҳам поёнига етмоқда. Умримизнинг азиз дақиқаларини елга совурмаяпмизми, биродарлар?
Эртага қиличини қайраб қиш келади. Машаққатларга тайёрмизми? Оғир дамлар етиб келишлигининг тадоригини кўряпмизми? Қанча кўмир ғамладик, нечта тезак-таппи ясадик? Жавоб бера оламизми?
Дориломон кунларда биздан қоладигани шу, биродарлар! Чойхонада пиво ичишлигимиз, ариқнинг бўйида қовун сўйиб ейишлигимиз ўткинчи. Фақат ғамлаган ўтинимиз билан мақтана оламиз. Нима қилдик шу бугунгача? Кўмир олдикми? Ғўзапоя-чи? Ҳа, балли. Қишга шуни кўтариб боришлигимизни ёдда тутайлик, биродарлар.
Газга ишонманг, аҳли жамоа. У бугун бор – эртага йўқ. Токни кўряпсизми? Кўряпмиз, дейсанми, Маъруфхўжа? Қаердан кўрасан, кўзга кўринмаса, ранги, ҳиди бўлмаса? Пайпаслаб кўрдингми? Ёлғон гапирмайлик, азизлар. Ёлғончи каззоб Андижон печкасига ўтин бўлишлиги лозим.
Биродарлар, ортимиздан нима қолади? Бале, фарзандларимиз! Шу шакардек азиз фарзандимиз қишда совуқ уйда ётиб бетоб бўлса, алал-оқибат пневмония, зотилжам каби турли-туман касалликларга чалинса, “отажон-онажон, менинг аҳволим оғир”, дея нидо қилса, ким айбдор, биродарлар? Биз, албатта! Биз бўлмасдан, ким бўларди. Қаҳратонда шифохоналаримизда жой етишмаса, ташкилотлар, хоссатан, мактаблар, иситилмаса, ким айбдор? Бунга ҳам биз айбдормиз, биродарлар. Болани касал қилишлик ножоиздир. Бунинг учун биздан, албатта, сўрашади. Шу сизга-бизга хос амалми, айтчи ўзинг, Маъруфхўжа?
Биродарлар, жамоат мендан яна бир маҳрам гапни сиз азизларга етказиб қўйишлигимни илтимос қилишди. Ўтган йили Имомали фермер ҳожининг пилла қуртига сақлаган тутлари кесиб кетилаётганлиги хусусида шикоятлар эшитдик. Бировнинг тасарруфидаги дарахтни куппа-кундузи кесиб олишлик бизга ярашадими, биродарлар? Кесадиган одам, бировга сездирмай, махфий иш тутса бошқа гап экан.
Ҳа, тут ўтин, қолаверса, ўрик ўтин яхши ёнишлиги бор гап. Кесинг, ёринг, чопинг, манфаатланинг, аммо-лекин исроф қилманг, биродарлар. Биздан болаларимизга нима қолади? Тут қолади, ўрик қолади. Шунинг учун ўрик экишликни, тут экишликни канда қилмайлик, биродарлар. Токи орқамизда қолган фарзандларимиз бизни дуоларида эсласин.
 P.S. Блогпостда воизлар нутқини кулгига олиш эмас, кундалик муаммоларни бошқача услубда қаламга олиш назарда тутилган. Ҳеч қандай воиз нутқида бундай парадоксал гапларни айтиши мумкин эмас, шунинг учун барча ўхшашликлар тасодифийдир. 
2016 йилнинг 31 июли